ሕገ ቤተ ክርስቲያን ስለ ቅዱስ ሲኖዶስና ስለ ቅዱስ ፓትርያርክ ምን ይላል?

ከማኅበረ ቅዱሳን ድረ-ገፅ ግንቦት 11፣2003ዓ.ም

ቅዱስ ሲኖዶስ በ1991 ዓ.ም ባወጣው ሕገ ቤተ ክርስቲያን ውስጥ ስለ ቅዱስ ሲኖዶስና ስለ ቅዱስ ፓትርያርክ የሚናገሩ ምዕራፎች እና አንቀጾችን አቅርበናል፡፡ ምዕራፍ ሁለት የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ ሲኖዶስ አንቀጽ 5 የቅዱስ ሲኖዶስ ልዕልና /የበላይነት/   1.    በመንፈስ ቅዱስ የሚመራው ቅዱስ ሲኖዶስ የመንበረ ሐዋርያት ወራሽ ስለሆነ በቤተ ክርስቲያኒቱ የመጨረሻው ከፍተኛ ሥልጣን ባለቤት ነው፡፡ 2.    ከማንኛውም የቤተ ክርስቲያኒቱ የሥልጣን መዋቅር ሁሉ የበላይ አካል ቅዱስ ሲኖዶስ ስለሆነ ሕጐችን፣ ልዩ ልዩ ደንቦችንና መመሪያዎችን የማውጣትና የዳኝነት ሥልጣን አለው፡፡ አንቀጽ 5 የቅዱስ ሲኖዶስ ዓላማ 1.    ቅድስት ቤተ ክርስቲያንን ለመጠበቅ አገልግሎቱም የተሟላ እንዲሆን ለማድረግ፣ 2.    የሃይማኖትና ቀኖና ቤተ ክርስቲያን እንዳይፋለስ ለመጠበቅና ለማስጠበቅ፣ 3.    ጥንታዊውን የቤተ ክርስቲያን ትምህርት ለመጠበቅና ለማስፋፋት፣ 4.    ስብከተ ወንጌልን ለማስፋፋትና ለማጠናከር፣ 5.    ወጣቶች ከአበው የተቀበሉትን ሃይማኖትና ሥርዓት ጠብቀው በትምህርትና በሥነ ምግባር ታንጸው እንዲያድጉ ሰንበት ትምህርት ቤትን ለማጠናከርና ለማስፋፋት፣ 6.    የሰው ዘር ሁሉ ከርሃብ፣ ከእርዛት፣ ከበሽታና ከድንቁርና ተላቆ በሰላምና በአንድነት በመተሳሰብና በመረዳዳት በመንፈሳዊ ሕይወት እንዲኖር ማስተማርና መጸለይ፣ አንቀጽ 7 የቅዱስ ሲኖዶስ ሥልጣንና ተግባር የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሐዶ ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ ሲኖዶስ የሚከተለው ሥልጣንና ተግባር ይኖረዋል፡፡ 1.    ቅዱስ ሲኖዶስ ቤተ ክርስቲያንን በበላይነት ይመራል፣ ይጠብቃል፡፡ 2.    ሕገ ቤተ ክርስቲያን በሚፈቅደው መሠረት ሕጎችን፣ ደንቦችንና ልዩ ልዩ መመሪያዎችን ያወጣል፣ ያሻሽላል፡፡ 3.    የቤተ ክርስቲያኒቱን አጠቃላይ የምጣኔ ሀብታና የሙዓለ ንዋይ መመሪያዎችን /ፖሊሲዎችን/ ይወስናል፡፡ 4.    ዓመታዊውን በጀት ያጸድቃል ተግባራዊነቱንም ይቆጣጠራል፡፡ 5.    የቤተ ክርስቲያኒቱን አስተዳደራዊ መዋቅር እንዲሁም የጽሕፈት ቤቶችን ደረጃና ተጠሪነት ይወስናል፡፡ 6.    የቤተ ክርስቲያኒቱ አስተዳደርና አገልግሎት በቀኖና ቤተ ክርስቲያን መሠረት እንዲመራ ያደርጋል፡፡ 7.    የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን እምነት በአገር ውስጥና በዉጭ አገር እንዲስፋፋ ያደርጋል፡፡ ትምህርት ቤቶችንም ያቋቁማል፡፡ 8.    የክርስቶስን ወንጌለ መንግሥትና ቀኖና ቤተ ክርስቲያንን ያስተምራል ያስፋፋል፡፡ 9.    በአገር ውስጥም ሆነ በውጭ አገር አዲስ የሀገረ ስብከት ጽ/ቤትና መንበረ ጵጵስና እንደ አስፈላጊነቱ ያቋቁማል፡፡ 10.    የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ከውጭ አብያተ ክርስቲያናት ጋር ያላትን ግንኙነት ያስፋፋል ያጠናክራል፡፡ 11.    በውጭ አገር በሚገኙ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን አህጉረ ስብከትና አጥቢያ ቤተ ክርስቲያን ለአገልግሎት የሚመደቡና እንደዚሁም በአገር ውስጥ የሚሰጠውን የቤተ ክርስቲያኒቱን ትምህርት ተምረው የውጭውን ትምህርት መማር የሚችሉ ካህናትን እየመረጠ እንዲላኩ ያደርጋል፡፡ 12.    ማንኛውም ሰው ቤተ ክርስቲያኒቱን ወክሎ ለሥራም ሆነ ለጉብኝት ወደ ውጭ አገር በሚላክበት ጊዜ ቅዱስ ሲኖዶስ እየፈቀደ ነው፡፡ 13.    ኤጲስ ቆጶሳት እንዲሾሙ አስፈላጊ ሆኖ በተገኘ ጊዜ ቅዱስ ሲኖዶስ በምልዓተ ጉባኤ እየወሰነ በቤተ ክርስቲያኒቱ ሕግ መሠረት እንዲመረጡና እንዲሾሙ ያደረጋል፡፡ እንዲሁም ሊቃነ ጳጳሳትንና ኤጲስ ቆጶሳትን በየሀገረ ስብከቱና በተለያዩ የሥራ ክፍሎች ይመድባል በበቂ ምክንያት ያዘዋውራል፡፡ 14.    በቋሚ ሲኖዶደስ የሚያገለግሉ ጳጳሳትን በየሦስት ወሩ እየመደበ እንዲሠሩ ያደርጋል፡፡ 15.    በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ከፍተኛ ሥልጣን ላይ የሚመደቡትን ሀ. የቅዱስ ሲኖዶስ ዋና ጸሐፊ ለ. የጠቅላይ ቤተ ክህነት ጽ/ቤት ጠቅላይ ሥራ አስኪያጅ ሐ. የጠቅላይ ቤተ ክህነት ጽ/ቤቱ ም/ሥራ አስኪያጅ መ. የልማት ኮሚሽን ኮሚሽነር ሠ.የውጭ ጉዳይ መምሪያ ሓላፊ ረ. የልዩ ልዩ ሥራ ዘርፎች ቦርድ አባላት እየመረጡ እንዲሾሙ ያደርጋል፡፡ 16.    ቅዱስ ሲኖዶስ በየጊዜው በሚያደርጋቸው ስብሰባዎች የሚቀርቡትን አጀንዳዎች ያጸድቃል እንደአስፈላጊነቱም ያሻሽላል፡፡ 17.    ቅዱስ ሲኖዶስ የሚሰጠው ውሳኔ የመጨረሻ ይሆናል፡፡ ለጥፋተኞችና ለበደለኞችም ምሕረትና ይቅርታ የመስጠት ሥልጣን የቅዱስ ሲኖዶስ ነው፡፡ 18.    በዚህ ሕግ ባልተካተቱ በማናቸውም በቤተ ክርስቲያኒቱ ጉደዮች ላይ ሁሉ ቅዱስ ሲኖዶስ የመወሰን ሥልጣን አለው፡፡ አንቀጽ 8 የቅዱስ ሲኖዶስ አባላት 1.    በቀኖና ቤተ ክርስቲያን መሠረት ፓትርያርክ፣ ሊቃነ ጳጳሳትና ኤጲስ ቆጶሳት ሆነው በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን አህጉረ ስብከትና በልዩ ልዩ የሥራ ክፍሎች የተሾሙ ሁሉ የቅዱስ ሲኖዶስ አባላት ናቸው፡፡ 2.    ከፓትርያርኩ ጀምሮ እያንዳንዱ ሊቀ ጳጳስ፣ ጳጳስና ኤጲስ ቆጶስ ተጠሪነቱ ለቅዱስ ሲኖዶስ ነው፡፡ 3.    የቅዱስ ሲኖዶስ አባልነት ዕድሜ ልክ ይሆናል፡፡ 4.    አንድ የቅድስ ሲኖዶስ አባል ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ሃይማኖትንና ቀኖና ቤተ ክርስቲያንን የሚያፋልስ ሆኖ ከተገኘ ከአባልነቱ ይሠረዛል፡፡ 5.    ይህም የሚሆነው በቅዱስ ሲኖዶስ ውሳኔ ከተሰጠ በኋላ ነው፡፡ 6.    በሃይማኖትም ሆነ በቀኖና ቤተ ክርስቲያን የተከሰሰ የሲኖዶስ አባል በቅዱስ ሲኖዶስ ጉባኤ ቀርቦ ራሱን የመከላከል መብቱ የተጠበቀ ነው፡፡ 7.    አንድ የሲኖዶስ አባል ስለራሱ ጉዳይ በሚታይበት ስብሰባ ላይ በአባልነት መገኘት አይችልም፡፡   አንቀጽ 9 የቅዱስ ሲኖዶስ ጉባኤ 1.    የቅዱስ ሲኖዶስ ስብሰባ በፓትርያርኩ ሰብሳቢነት ይመራል፡፡ ፓትርያርኩ በልዩ ልዩ ምክንያት ጉባኤውን መምራት ባይችል ከአባላቱ መካከል እሱ የሹመት ቅድምና ያለውን አባት በመወከል ስብሰባው ሊመራ ይችላል፡፡ 2.    ከዚህ በታች ከተመዘገቡት በሦስት ምክንያቶች ካልሆነ በቀር ፓትርያርኩ ርዕሰ መንበር ያልሆነበት የቅዱስ ሲኖዶስ ስብሰባ ሊካሔድ አይችልም፡፡ ሀ. ፓትርያርኩ በዕርጅናና በጤና ጉድለት ምክንያት ጉባኤውን የሚመራ አባት መወከል ካልቻለ፣ ለ. የቤተ ክርስቲያንን እምነትና ቀኖና በተመለከተ የቅዱስ ሲኖዶስ ስብሰባ እንዲደረግ የሲኖዶሱ አባላት ሲጠይቁት ፈቃደኛ ሳይሆን ከቀረ፣ ሐ. ስብሰባው ፓትርያርኩን የሚመለከት ጉዳይ ከሆነ በፍትሕ መንፈሳዊ መሠረት ይፈጽማል፡፡ 3.    ከዚህ በላይ በተዘረዘሩት ምክንያቶች ፓትርያርኩ ጉባኤውን መምራት ካልቻለ በቅዱስ ሲኖዶስ ጉባኤ በተመረጡ የሹመት ቅድምና ባለው አንድ አባት ስብሰባው ሊካሔድ ይችላል፡፡ አንቀጽ 10 የቅዱስ ሲኖዶስ የስብሰባ ሥርዓት 1.    ፍትሕ መንፈሳዊ በአምስተኛው አንቀጽ ቁጥር 164 በሚያዝዘው መሠረት ቅዱስ ሲኖዶስ በዓመት ሁለት ጊዜ መደበኛ ስብሰባ ያካሒዳል፡፡ የስብሰባውም ጊዜ፣ ሀ. የመጀመሪያው ጉባኤ በየዓመቱ ጥቅምት 12 ቀን ለ. የሁለተኛው ጉባኤ ትንሣኤ በዋለ በሃያ አምስተኛው ቀን /በርክበ ካህናት/ የሚካሔደው ነው፡፡ 2.    አስቸኳይና ድንገተኛ ጉዳይ ሲያጋጥም፣ ሀ. ቅዱስ ፓትርያርኩ ወይም ቋሚ ሲኖዶስ በሚያደርጉት ጥሪ የቅዱስ ሲኖዶስ ጉባኤ ሊካሔድ ይችላል፡፡ ለ. ከጠቅላላው አባላት ከሦስት ሁለት እጁ የሚሆኑ የቅዱስ ሲኖዶስ አባላት ምልዓተ ጉባኤ እንዲደረግ በጠየቁ ጊዜም ጥሪ ሊደረግና ስብሰባው ሊካሄድ ይችላል፡፡ 3.    የቅዱስ ሲኖዶስ ምልዓተ ጉባኤ የሚባለው ከዓቅም በላይ የሆነ ዕክል ካላጋጠመ በቀር መላው አባላት የተገኙበት ጉባኤ ሲሆን ነው፡፡ 4.    በዚሁ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ 3 የተገለጸው እንደተጠበቀ ሆኖ በሕመምና በልዩ ልዩ ከዓቅም በላይ በሆነ ምክንያት አንዳንድ አባላት ባይገኙ፣ ሀ. ሃይማኖትንና ቀኖና ቤተ ክርስቲያንን በሚመለከት ጉዳይ ከጠቅላላው አባላት ከአራት ሦስት እጅ የተገኙ ከሆነ፣ ለ. አስተዳደርን በሚመለከት ጉዳይ ከጠቅላላው አባላት ከሦስት ሁለት እጅ የተገኙ ከሆነ ነው፡፡ 5.    ቅዱስ ሲኖዶስ በማናቸውም ስብሰባ ላይ ውሳኔዎችን ሲያሳልፍ፣ ሀ. አስተዳደርን የሚመለከት ጉዳይ ከሆነ ከተገኙት አባላት መካከል ከግማሽ በላይ በሆነ ድምጽ የተደገፈው ሐሳብ ያልፋል፡፡ ለ. አንድን ጉዳይ ለመወሰን የአባላቱ ድምፅ እኩል በኩል ከሆነ ቅዱስ ፓትርያርኩ ያለበት ያልፋል፡፡ ሐ. ሃይማኖትንና ቀኖና ቤተ ክርስቲያንን የሚመለከት ከሆነ በሙሉ ድመፅ ያልፋል፡፡ ምዕራፍ አራት የኢትዮጵያ ፓትርያርክ አንቀጽ 13 ስለ ቅዱስ ፓትርያርክ ምርጫ 1.    የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ፓትርያርክ የቤተ ክርስቲያኒቱ ሕግ ቀኖና በሚፈቅደው መሠረት ተመርጦ ይሾማል፡፡ 2.    ቅዱስ ሲኖዶስ ስለ ፓትርያርክ ምርጫ በሚወስነው ቁጥር መሠረት አስመራጭ ኮሚቴ ይቋቋማል፣ 3.    ለፓትርያርክነት የሚመረጡት ዕጩዎች ከሊቃነ ጳጳሳት ከጳጳሳትና ከኤጲስ ቆጶሳት መካከል ሲሆን ብዛታቸው ከሦስት ያላነሡ ከአምስት ያልበለጡ ይሆናል፡፡ 4.    አስመራጭ ኮሚቴው እጩዎችን ጠቁሞ ለቅዱስ ሲኖዶስ ያቀርባል፣ በቤተ ክርስቲያኒቱ ሕግና ሥርዓት መሠረት ምርጫው እንዲካሔድ ይደረጋል፡፡ 5.    መራጮች የቅዱስ ሲኖዶስ አባላት በሙሉ፣ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ጠቅላይ ቤተ ክህነት ጠቅላይ ሥራ አስኪያጅ፣ የየመምሪያና ድርጅት ሓላፊዎች፣ የጥንታውያን ገዳማት አበምኔቶች የአድባራት አስትዳዳሪዎች ከየሀገረ ስብከቱ ሰበካ ጉባኤያት በዕድሜ ከሠላሳ ዓመት ያላነሱ የካህናትና የምእመናን ተወካዮች እንዲሁም ዕድሜያቸው ከ22 አስከ 30 ዓመት የሆኑ የሰንበት ትምህርት ቤት ተወካዮች ሲሆኑ በጠቅላላው በሰበካ ጉባኤው የሚወከሉት ከአንድ ሀገረ ስብከት አሥራ ሁለት ሆነው በሥጋወደሙ የተወሰኑ በሕገ ቤተ ክርስቲያን የጸኑ መሆን አለባቸው፡፡ 6.    የምርጫው አፈጻጸም ቅዱስ ሲኖዶስ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት ይሆናል፡፡ 7.    የተመረጠው ፓትርያርክ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ሃይማኖትንና ቀኖናዋን ሊጠብቅና አድልዎ በሌለው መልኩ ቤተ ክርስቲያኒቱን ሊያስተዳድር ቃለ መሐላ ይፈጽማል፡፡ 8.    ከዚህ በላይ የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ ስለ ፓትርያርክ ምርጫ ቅዱስ ሲኖዶስ ደንብ ያወጣል፡፡ አንቀጽ 14 የፓትርያርኩ የማዕረግ ስምና መንበር 1.    ፓትርያርኩ ከተሾመበት ቀን ጀምሮ ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ እገሌ ፓትርያርክ ዘኢትዮጵያ ሊቀ ጳጳስ ዘአክሱም ይባላል፣ ስሙም በመላዋ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን በጸሎት ይጠራል፡፡ 2.    ፓትርያርኩ በአገር ውስጥም ሆነ በውጨ አገር ለሚኖሩ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ካህናትና ምእመናን መንፈሳዊ አባት ነው፡፡ 3.    የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ፓትርያርክ መንበር በአዲስ አበባ ከተማ በቅድስተ ቅዱሳን ማርያም ነው፡፡ አንቀጽ 15 የፓትርያርኩ ሥልጣንና ተግባር 1.    ፓትርያርኩ በተሰጠው ኃላፊነት መሠረት ሃይማኖትንና ቀኖና ቤተ ክርስቲያንን ይጠብቃል፣ ያስጠብቃል፡፡ 2.    በዚህ ሕግ አንቀጽ 9 ንዑስ አንቀጽ 1 መሠረት ፓትርያርኩ የቅዱስ ሲኖዶስን ጉባኤ በሊቀ መንበርነት ይመራል፡፡ 3.    ፍትሕ መንፈሳዊ አንቀጽ 5 እና በዚሁ ሕግ አንቀጽ 7 ንዑስ አንቀጽ 13 መሠረት ፓትርያርኩ ከቅዱስ ሲኖዶስ አባላት ጋር ሆኖ ኤጲስ ቆጶሳትን ይሾማል፣ እንዲሁም ቅዱስ ሲኖዶስ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት ሲስማማበት ለብፁዓን ጳጳሳት የሊቀ ጵጵስና ማዕረግ ይሰጣል፡፡ 4.    በዚህ ሕግ አንቀጽ 7 ንዑስ አንቀጽ 15 መሠረት የተመረጡትን የሥራ ሓላፊዎች ይሾማል፤ በቀደምትነትና በታሪክ የታወቁትን የታላላቅ ገዳማት አበምኔቶችና የከፍተኛ አድባራት አስተዳዳሪዎች በየሀገረ ስብከቱ ሊቃነ ጳጳሳት እየተመረጡ ሲቀርቡለት የማዕረግ ስም እየሰጠ ይሾማል፡፡ 5.    ስለ ቤተ ክርስቲያን ጉዳይ የመንግሥትን ፈቃድ ማግኘት በሚያስፈልግበት ጊዜ በቅዱስ ሲኖዶስ እያስወሰነ በተግባር ላይ ያውላል፡፡ 6.    ቅዱስ ፓትርያርኩ በዓበይት ጉዳዮች ላይ ሁሉ በቅዱስ ሲኖዶስ አያስወሰነ ይሠራል፡፡ 7.    በቅዱስ ሲኖዶስ የወጡ ሕጐች፣ የተላለፉ መመሪያዎችና ውሳኔዎች ሁሉ በተግባር ላይ መዋላቸውን ይከታተላል፣ ይቆጣጠራል፡፡ 8.    በቅዱስ ሲኖዶስ የሚወጡትን ሕጐችን፣ ደንቦችንና መመሪያዎችን በፊርማው ያስተላልፋል፡፡ 9.    ከመንግሥታውያንም ሆነ መንግሥታውያን ካለሆኑ መ/ቤቶች ድርጅቶችና ግለሰቦች የሚቀርቡ ደብደቤዎች ወይም አቤቱታዎችን ደረጃቸውን ጠብቀው በሕግ መሠረት ይፈጸሙ ዘንድ ለጠቅላይ ጽ/ቤት ያስተላልፋል፡፡ 10.    በውጭ አገር በሚገኙ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን አህጉረ ስብከት ለማገልገል ወይም የነፃ ትምህርት ለመማር የሚላኩ ካህናት በዚሁ ሕግ አንቀጽ 7 ንዑስ አንቀጽ 11 መሠረት ተመርጠው ሲቀርቡ እንዲላኩ ያደርጋል፡፡ 11.    ከውጭ የሚመጡትን እንግዶች በውጭ ጉዳይ ኃላፊ አቅራቢነት እየተቀበለ ያነጋግራል፡፡ 12.    ፓትርያርኩ በውጭ አገር በሚደረግ በማናቸውም ስብሰባ ላይ ለመገኘትና ጉብኝት ለማካሔድ በሚያስፈልግ ጊዜ ስለተልዕኮው ጉዳይ አስቀድሞ በቅዱስ ሲኖዶስና በቋሚ ሲኖዶስ ያስወስናል፡፡ አንቀጽ 16 የፓትርያርኩ ከማዕረግ መውረድ 1.    ፓትርያርኩ በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ላይ ከተሾመ በኋላ የተቀበለውን ሓላፊነት በመዘንጋት፡- ሀ. የኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ሃይማኖትን የሚያፋልስ፣ ቀኖና ቤተ ክርስቲያንን የማይጠብቅ ቤተ ክርስቲያንን የሚያሰነቅፍ ተግባር ፈጽሞ ከተገኘ፣ ለ. በፍትሕ መንፈሳዊ አንቀጽ 5 ከቁጥር 172 እስከ 208 በተደነገገው መሠረት በደለኛ መሆኑ ከታመነበት፣ ሐ. በቃሉ የማይገኝና በዚህ ሕግ አንቀጽ 13 ንዑስ አንቀጽ 7 ድንጋጌ መሠረት በተሾመበት ቀን የፈጸመውን ቃለ መሐላ ያልጠበቀ በአጠቃላይ ታማኝነቱና መንፈሳዊ አባትነቱ በካህናትና በምእመናን ዘንድ ተቀባይነትን ያጣ ሆኖ ቤተ ክርስቲያኒቱን የሚያስነቅፍ መሆኑ በትክክል ከተረጋገጠ በቅዱስ ሲኖዶስ ውሳኔ ከሥልጣኑ ይወርዳል፤ በምትኩም ሌላ ፓትርያርክ ተመርጦ ይሾማል፡፡ 2.    ከዚህ በላይ በተደነገገው መሠረት ከሥልጣኑ የተገለለ ፓትርያርክ በቀኖና ተወስኖ በገዳም ይቀመጣል፡፡ 3.    ከሥልጣን የተገለለው ፓትርያርክ በገዳም አልቀመጥም በቀኖናም አልወሰንም በማለት እምቢተኛ ከሆነ ተወግዞ ከቤተ ክርስቲያን አንድነት ይለያል፡፡ 4.    ፓትርያርኩ መንፈሳዊ ሥራውን በማካሔድ ላይ እያለ እሥራትና ግዞት ቢደርስበት ቤተ ክርስቲያኒቱ በቅዱስ ሲኖዶስ ትመራለች እንጂ ሌላ ፓትርያርክ አይሾምም፡፡ 5.    ከዚህ በላይ የተዘረዘረው ሁሉ ፍትሕ መንፈሳዊ በሚያዝዘው መሠረት ይፈጸማል፡፡ አንቀጽ 17 ዐቃቤ መንበረ ፓትርያርክ 1.    ፓትርያርኩ በሞት ሲለይ ወይም በዚህ ሕግ አንቀጽ 16 መሠረት ከሥልጣኑ ሲወርድ ቅዱስ ሲኖዶስ በሹመት ቀደምትነት ካላቸው ሊቃነ ጳጳሳት መካከል በዕለቱ ዐቃቤ መንበረ ፓትርያርክ መርጦ ይሾማል፡፡ የተተኪው ፓትርያርክ ምርጫም ይካሔዳል፡፡ 2.    የተተኪው ፓትርያርክ ምርጫ አፈጻጸም እንደጊዜውና እንደሥራው ሁኔታ እየታየ ከ40 እስከ 80 ቀን ባለው ጊዜ ይሆናል፡፡ 3.    የዐቃቤ መንበረ ፓትርያርክ ተግባር ሀ. ዐቃቤ መንበረ ፓትርያርክ ጊዜያዊ ጉደዮችን ከቋሚ ሲኖዶስ ጋር እየመከረ ያከናውናል፡፡ ለ. በፓትርያርኩ ምርጫ ጊዜም የቅዱስ ሲኖዶስ ሊቀ መንበር ሆኖ ምርጫውን ያስፈጽማል፤ እርሱ ግን ከምርጫው አይገባም፡፡ /ምንጭ፦ ሕገ ቤተ ክርስቲያን 1991 ዓ.ም/

ብጹዕ ወቅዱስ አቡነ ጳውሎስ ፓትርያርክ ዘኢትዮጵያ ዐርፈዋል

ብጹዕ ወቅዱስ አቡነ ጳውሎስ ፓትርያርክ ዘኢትዮጵያ ዐርፈዋል እየተባለ ነው፡፡ ነገሩ እውነት ከሆነ በጣም ያሳዝናል! እግዚአብሔር ነፍሳቸውን በገነት ያሳርፋቸው እንላለን፡፡ 

ቤተክርስቲያን መሪዋን ስታጣ ክፉም ሆነ ደግ ትጎዳለች፡፡ ደግ መሪ ብታጣ መልካም ሥራዎቹ ለብዙዎች ፋና ወጊ በመሆን ይሰጠው የነበረው አገልግሎት በመቋረጡ ትጎዳለች፡፡ ክፉ መሪ ደግሞ በውስጡ ያስጠለላቸው ግብረ አበሮቹ ከለላቸው ባለመኖሩ ለራሳቸው ሌላ ተተኪ ለመፈለግ ወይም የተለመደውን ጥቅማቸውን ለማስጠበቅ ወይም ቢያንስ ባደረሱት ጥፋት ተጠያቂ ላለመሆን በድርጊታቸው ቤተክርስቲያን ትጎዳለች፡፡

አሁን የኛን ቤተክርስቲያን ሁኔታ በሁለቱም አቅጣጫ መመልከት ያስፈልጋል፡፡ በመጀመሪያው አቅጣጫ መልካም መሪን እግዚአብሔር የእረፍት ጊዜህ አሁን ነው፤ ና ወደ እረፍቴ ግባ ካለው ቀሪው የሚጎዳ ቢሆንም ሌላ መልካም መሪ እንዲያድለን ከመፀለይ በቀር የምናደርገው ነገር የለም፡፡ በሁለተኛው አቅጣጫ ግን መልካም መሪን እንዲያድለን ከመፀለይ በተጨማሪ ብዙ ክንውኖች ከሊቃነ ጳጳሳት፣ ጳጳሳት፣ ከማኅበር ካህናት፣ ከምዕመናን ይጠበቃል፡፡ በማወቅም ወይም በየዋህነትም በቤተክርስቲናኒቱ ውስጥ በተለይ በቤተክህነቱና በአዲስ አበባ አድባራትና ቤተክርስቲያናት ውስጥ የተሰገሰጉ ብዙ የፍቅር ንዋይ ያደረባቸው ወይም የቤተክርስቲያኒቱ ህልውናን የማይሹ ወሮበ በሎች አሉ፡፡ እነዚህ ሰዎች በዚህ የመሸጋገሪያ ጊዜ ቤተ ክርስቲያንን በሚከተሉት መንገዶች ጉዳት ላይ ሊጥሏት ይችላሉ፡-

1.      የራሳቸውን እንደራሴ በመንበረ ፓትርያርኩ ለማስቀመጥ በሚያደርጉት ሙከራ ብጥብጥ ሊፈጥሩና ቤተክርስቲያንን ሊያዉኩ ይችላሉ፡፡

2.     በመንበረ ፓትርያርኩ ዐቃቤ መንበር ለመምረጥ በሚደረገው ጥረት ውስጥ ብጥብጥ ሊያስነሱ ይችላሉ፡፡

3.     የቤተክርስቲያንን ንብረቶችና ገንዘብ በማሸሽና አንድ አንድ መተኪያ የሌላቸውን ንዋተ ቅድሳት በማጥፋት ቤተክርስቲያኗን ታሪክ አልባና ቅርስ አልባ ለማድረግ ሊተጉ ይችላሉ፡፡

በጊዜያዊነት ምን መደረግ አለበት ለሚለው፡-

ከሁሉም ምዕመናን ከፈተኛ ጥረት ይጠበቃል፤ መንግስትና የቤተክርስቲያኒቱ ቋሚ ሲኖዶስ በቤተክርስቲያኒቱ ስም የተከፈቱ አካውንቶችን በተለይ በአዲስ አበባ ዙሪያ ያሉትን ለጊዜው መዝጋት፣ በየጉምሩክ ፍተሻዎች ወይም በሌላ ቦታ ያላችሁ የእምነቱ ተቆርቋሪዎች የንዋያተ ቅድሳት እንቅስቃሴ ወደ ውጭ አገር እንዳይወጣ በዐይነ ቁራኛ መጠበቅ እና በፖሊስ ማስያዝ፣ በተለያዩ የአዲስ አበባ ቤተክርስቲያናት፣ አድባራትና ገዳማት ያላችሁ የሰበካ ጉባኤ አባላት፣ የሰ/ት/ቤት ወጣቶች የነቀዘ አስተዳደር የተደገፉ አስተዳዳሪዎችና አመራሮቻችሁ ካሉ እነርሱ ከላይ ከለላቸውን በማጣታቸው ለመጨረሻ ጊዜ ያላቸውን ዕድል ለመጠቀም ይህንን የቤተክርስቲያን ያለመረጋጋት ወቅት በመጠቀም የቤተክርስቲያን መንፈሳው ሀብትና ንብረት ዘረፋ እንዳያከናውኑ ጥበቃ ማደረግ፣ ሊቃነ ጳጳሳትና ሌሎች ኃላፊነት ያለባችሁ ሰዎች ለጊዜው ጥሩ ዐቃቤ መንበር በኋላም ጥሩ የቤተክርስቲያን መሪን ሁሉን ባሳተፈ መልኩ በመምረጥ የተረጋጋ ሽግግር እንዲከናወን ይሁን፡፡

አምላከ ቅዱሳን የአባ ጳውሎስን ነፍስ በገነት ያሳርፍለን! ለቤተክርስቲያናችን ቅን መሪ ያድለን! አሜን!!!   

የቤተክርቲያን የመከራ ዘመናት - ዛሬስ ሰላም ነውን?

የቤተክርስቲያንን ታሪክ ባለፉት ጊዜያት በአስራ አንድ ተከታታይ ክፍሎች በዚህ የመጦመሪያ መድረክ ላይ መቅረባቸው ይታወሳል፡፡ ክፍል አስራ ሁለት ከጥቂት ቀናት በኋላ ይቀርባል፡፡ እስከዚያ ያለፉትን ክፍሎች ለመጎብኘት ከፈለጉ የሚከተሉትን ጠቋሚዎች ተጠቀሙ፡፡

1.  ክፍል አንድ

2. ክፍል ሁለት 

3. ክፍል ሦስት 

4. ክፍል አራት

5. ክፍል አምስት 

6. ክፍል ስድስት 

7. ክፍል ሰባት 

8. ክፍል ስምንት 

9. ክፍል ዘጠኝ

10.ክፍል አስር 

11.ክፍል አስራ አንድ

Ethiopia: A trip to a timeless land

On a visit to 'magical' Ethiopia, Clover Stroud is beguiled by the ancient and the everyday.

By Clover Stroud,  31 Jul 2012

Lalibella - Bete Giorgis 

Thousands of people had congregated in the field, including hundreds of priests dressed in brightly coloured, richly embroidered cassocks, carrying ornate staffs topped with heavy silver crosses. Behind them, groups of children were divided into choirs, each wearing their own colourful ceremonial robes, chanting and clapping as they followed the procession. Among them wandered thousands of men and women – some barefoot, some carrying children, some bent double with age – but almost all swathed in the finest white muslin shawls.

The dancing and chanting of the crowds around was wild, hypnotic, but the rituals of their prayers were familiar Christian evocations.

It was a scene that might have been from the long-distant past, except for the fact that among these biblical figures I also saw characters who were a product of the 21st century. I spotted a little girl in a fluffy leopard-print jacket and Reebok trainers, the latter adorned with multicoloured flashing lights.

I spotted a priest, swooping around in a floor-length cassock, a huge wooden cross in one hand, mobile phone clamped to his head in the other. Beside me in the crowd stood a young man, in his late teens, dressed in a flash of bright yellow sportswear, gold chains strung around his neck which made him look as if he might break into gangsta rap at any moment – instead, he joined the psalms sung by the choir in front of us.

Into the Great Rift Valley

The crowd had gathered in a huge, flat field called Janmeda , or the Emperor’s Field, in the centre of Addis Ababa, with Mount Entoto in the distance. I was visiting in January, and the festivities were for Timkat, celebrating John the Baptist’s baptism of Christ.

Timkat might be the biggest religious event in Ethiopia, but there are many other festivals throughout the year which also represent a remarkable fusion of ancient tribalism and Christianity, combined with some thoroughly modern touches, as the priest’s phone and proliferation of flashy sports labels showed.
It’s impossible to avoid religion in Ethiopia. I could not have escaped from it, even if I’d wanted to, because it’s everywhere, and it defines everyone’s lives. And because Ethiopia has been Christian since AD 4 (some believing one of Jesus’s Apostles was Ethiopian), Christianity hasn’t been thrust on Ethiopians by missionaries, instead being woven into their DNA and into their culture.
The church seems to play a role similar to that which it must have played in medieval Europe: a place to worship, of course, but also to air grievances and solve problems, a place to learn and to bind communities together. The church, it’s fair to say, is very much alive to Ethiopians of all ages. Whatever god or gods you do or don’t believe in, it’s hard not to feel moved.
The festivities of Timkat went on late into the night, long after I’d retired at 2am. The chanting hadn’t ceased, but some people had broken up into smaller groups, some lighting fires as women nursed babies, children slept on laps, teenagers darted between fires and the older generation continued to pray.
When I returned to Janmeda the following afternoon, the field was empty, except for a boy riding a white horse bareback. There was not a scrap of rubbish to be seen.
Janmeda lies in the heart of Addis Ababa, a sprawling city with a population of four million, a mix of slums and shopping centres. Eucalyptus line wide streets where cows plod beside school buses and new Mercedes. There are lots of new buildings, too, as poorer areas are cleared, with the city, it is hoped, poised to welcome tens of thousands of new visitors annually as the country shrugs off years of conflict and famine.
For all their religious beliefs, Ethiopians like to enjoy themselves and are not constrained by their faith. I spotted a queue of people snaking past vegetable stores and fancy goods shops, waiting for theatre tickets, because with as many as three plays a day, live performance is cheaper than a movie ticket. I also saw young Ethiopian women dressed in sequinned leggings and satin bustiers, and their sharp-suited boyfriends queuing outside Bailamos, one of the biggest nightclubs, for an evening of dancing and cocktails or tej, a local drink made from honey.
Addis Ababa is a modern city, getting to grips with a modern future, but ancient Ethiopia is more compelling. Axum, for example, was once home to the Queen of Sheba, and was considered a major civilisation during the third and fourth centuries AD, while in Gondar, Ethiopia’s first capital that lies at the foot of the mighty Simien mountains, you can explore the castle of Emperor Fasiladas and the Palace of Queen Mentuab.
Of the country’s many ancient gems, I chose Lalibela, flying there from Addis Ababa, because I wanted to see its famous churches, carved below ground by the Zaghawa, a powerful people that had originated in northern Ethiopia in the fourth century.

The Zaghawa built churches into sandstone and limestone mountain cliff faces, but in Lalibela the churches are dug into the ground, surrounded by a trench. The reason for this was to keep the churches secret, because by the 11th century, the tribe was declining in the north, their churches destroyed.
It took 40,000 people 25 years to complete them, and while they’re not Ethiopia’s most ancient churches, these 13 churches, commissioned by King Lalibela as a “new Jerusalem”, are certainly the most revered, and arguably the most extraordinary.
Walking to the churches from the village, my guide and I scrambled down dirt steps cut into a deep trench, once used to mark the division of holy land, passing a gang of wide-eyed children from the village who were darting in and out of niches dotting the walls, some packed with dusty bones.
My pilgrimage was worth it, for the churches are simply extraordinary.
I was grateful I had set aside two days to explore them, for each has its own character and appeal. Holy Saviour Church, for example, is the world’s largest rock church, and the house of Emanuel is considered the most holy.
The Church of St George is arguably the best preserved, but I didn’t spot it until I was on top of it, as the entire grand structure is built underground, a dramatic flat cross forming its roof.
Dusty rugs line the floors, and faded frescoes decorate the walls. I passed a lone priest, sitting, seemingly unaware of the visitors around him, reading scripture. Elsewhere, a handful of priests stood in the half darkness, incense spicing the air as they chanted by candlelight, accompanied by boys who’d joined the church, devoting their lives to their belief. It was a medieval scene.
Back on Lalibela’s main street, children played football alongside donkeys and cattle wandering about the dirt road, the children’s mothers gossiping outside the Women’s Vegetable Store and Rural Drug Store.
As dusk fell, I joined an ancient coffee ceremony in one of the village houses, watching the aromatic beans roasted over a charcoal fire. The smell of charcoal and roasted coffee scented the evening, as I reflected on this odd and mysterious ceremony, one more timeless episode in a magical land where the ancient and the everyday still mingle happily and strangely.
WHAT TO AVOID
Saint Lalibela’s birthday falls on the same day as Ethiopian Christmas Day, January 6, and the town gets particularly busy, with up to 40,000 people packing the churches. Best advice is to avoid it altogether then.
Avoid missing arrangements to meet guides and so on by double checking times when making an arrangement with a local. For example, Ethiopian New Year starts on September 11, and the day is divided into two, 12-hour shifts, starting at daybreak, not midnight. Confusingly, some locals convert to GMT when talking to visitors, but you cannot guarantee this.
Don’t be overwhelmed by the onslaught of teenagers in Lalibela who’ll want to tell you about their education, and how you can fund it for them. Charming at first, their attentions become relentless unless you entirely ignore them. However, Cox & Kings works with the charity Link Ethiopia (linkethiopia.org) across Ethiopia to improve education in the country.
While the churches in Lalibela are open year round, in Addis Ababa the churches are only open for Mass, saints’ days and holidays, so plan accordingly.
GETTING THERE
I travelled with Cox & Kings (020 7873 5000; coxandkings.co.uk). It offers an Ethiopian Odyssey package, an 11-night escorted tour, from £2,889 per person, including international flights, transfers, excursions and accommodation.
THE INSIDE TRACK
It’s worth visiting during one of Ethiopia’s many religious festivals. Timkat is January 19, but autumn marks the Finding of the True Cross, or Maskal, on September 26, and the end of the rainy season, which starts in June. Expect festivities in Addis Ababa, with colourful religious celebrations around a bonfire in flower-filled Maskal Square.
Lalibela is a good place for souvenirs, including crosses, fabric and coffee – all of it will be from Addis Ababa, but prices are lower in Lalibela.
For an amusing evening, find a bar playing masinko music, where a man on a wooden instrument called a kivar sings comic insults in exchange for money.

For elegance and colour, agewo is a dance with umbrellas that makes a great spectacle.
Ethiopian food is an acquired taste. The local bread, injera, is fermented for three days, and several courses are served on a large “tray” of it, then ripped off and used to scoop up the food. Fried tripe features prominently in the non-fasting menu, although lamb and beef fried with spices is tasty.
The Ethiopian currency is the birr. £1 equals approximately 27.7 birr.
In Lalibela the churches are open 8.30am-12pm and 2pm-5pm. Entrance costs £12.50, and you’ll have to pay a fee of £12.50 to a local guide, even if you don’t use him.
THE BEST PLACES TO STAY
Adot Tina Hotel £
Justifiably popular hotel in the heart of the city that attracts business travellers and visitors. Roof terrace, gym and sauna (1250 Addis Ababa; 00251 116 673939; adottinahotel.com; from £40).
Ghion Hotel ££
Beautiful gardens, a swimming pool and large rooms situated within walking distance of the museums (1643 Addis Ababa; 116 513222; ghionhotel.com.et; from £69).
Mountain View Hotel £££
Fantastic mountain views in Lalibela, and clean, simple rooms with similarly stunning views. Western menu available (Lalibela; 333 360804; mountainview-hotel.com; from £90).
THE BEST RESTAURANTS
Yod Abyssinia £
Traditional restaurant with lots of dancing and music, and good food (the Bole Medhaniyalem area by the Brass hospital, Addis Ababa; 116 612985; yodethiopia.com).
Bata ££
A modern take on traditional food, with a beautiful garden (Bole Rwanda, Addis Ababa; 116 631096; bataaddis.com).
Aladdin ££
Armenian restaurant popular with a stylish local crowd (Zimbabwe Street Bole, Addis Ababa; 116 614109)

 

Source: Telegraph

የቤተክርቲያን የመከራ ዘመናት - ዛሬስ ሰላም ነውን? (ክፍል አስራ አንድ)

ባለፈው ክፍል አስር ላይ የቤተክርስቲያን ታሪክ እስከ ኢጣሊያ ወረራ ለመመልከት ሞክረናል፡፡ ዛሬ ደገሞ ከዚያ ጊዜ በኋላ ያለውን ዘመን እንመለከታለን፡፡

ኢጣሊያ በአደዋ ጦርነት ወቅት ተሸንፋ ሙሉ ኢትዮጵያን መቆጣጠር ባትችልም ከመረብ ወንዝ ባሻገር የሐማሴን አውራጃ ጀምሮ የአሁኗ ኤርትራን ከኢትዮጵያ ነጥላ መቆጣጠርና ከ1880ዎቹ መጨረሻ ጀምሮ በቅኝ ግዛትነት ለአርባ ዓመታት ያህል ይዛ በመቆየቷ ኢጣሊያ ከኢትዮጵያ በለቀቀች ጊዜ የኤርትራ ጉዳይ ተንጠልጥሎ በመቆየት በእንግሊዝ ሞግዚትነት ለአስር ዓመታት ያህል ቆይታ ከብዙ ትግል በኋላ ከኢትዮጵያ ጋር በፌደራል መዋቅር በ1952 አንድ አገር ሆነች፡፡

ነገር ግን የኤርትራ ሕዝብ በኢጣሊያ ጨካኞች አማካኝነት የደረሰበትን የቅኝ አገዛዝ በደል ቁስል በቀላሉ መርሳት ባለመቻሉ አፄ ምኒሊክ በአደዋ ጦርነት ጊዜ ኤርትራን ሆን ብለው አሳልፈው እንደሰጡ የሚቀሰቅስ የፖለቲካ ፕሮፓጋንዳ የሁለቱን እናትና ልጅ መፃኢ ታሪክ በቋፍ ላይ አስቀመጠው፡፡ በዚህም በአሁኑ ወቅት ያለው የሁለቱ እናትና ልጅ ሀገራት መለያየት ዓይነተኛ ምክንያት ሆነ፡፡ በዚህም የቤተክርስቲያን አንድነትና የሊቃውንቷ ኅብረት ለሁለት ተከፍሏል፡፡ በአስተምህሮና በዶግማ አንድ በመሆናችን በአስተዳደራዊ መዋቅር ሁለት ብንሆንም ዘላለማዊ የማይፋቅ የዶግማና ቀኖና አንድነት የአስተምህሮ አንድነታችን ሰማያዊ ቤተሰብ እንዳደረገን ይቀጥላል እንጅ የአንድነት ገመዳችን አሁንም አልተበጠሰም፡፡ የአንድ ሐዋሪያዊ ተልዕኮ ውጤቶች የሦስት ሺህ ዘመን ታሪክ ተጋሪዎች የብሉይና የሐዲስ አምልኮተ-እግዚአብሔር ብቸኛ ባለታሪኮች የእግዚአብሔር ምርጦች የፈሩባቸው የሰማያዊት ኢየሩሳሌም ዜጎች ምንጮች የብሉይና የሐዲሳት እዉነታዎች ቀዳማይ የመረጃ ምንጮች የቅዱሳት መፃሕፍት ትምህርቶች ማመሳከሪያዎች የብዙ መንፈሳዊ ትምህርት ቤቶች ባለቤቶች የዓለም እዉነት ማመሳከሪያዎች በመሆናቸው የተለየ አንድነታችን የጠነከረ አንድነታችን እንደነበረ ይቀጥላል፡፡  

ከኢጣሊያ ወረራ በኋላ ቤተክርስቲያን በአምስቱ ወረራ ዓመታት የደረሰውን ጥፋት ለማቅናት ደፋ ቀና ያለችበት ጊዜ ነበር ማለት ይቻላል፡፡ በዚህ በ1940ዎቹ ዓመታት ጀምሮ ደግሞ በቤተክርስቲያን ውስጥ የተጠለሉ አንድ አንድ የምንፍቅና እንቅስቃሴዎች ብቅ ብቅ ያሉበት ጊዜም ነበር፡፡ ነገር ግን ትጉሓን የቤተክርስቲያን ሊቃዉንት ባደረጉት የማስተማር የመፃፍ እና መልስ የመስጠት ሥራ እነዚህ የምንፍቅና እንቅስቃሴዎች ብዙ ጉዳት ሳያደርሱ የተቀለበሱበት ሁኔታ ነበር፡፡

በ1950ዎቹ ደግሞ የኢትዮጵያ የከፍተኛ ተማሪዎች ኅብረት “ሐይማኖተ አበው” የሚባል ማኅበር በመመሥረት ለቤተክርስቲያን ጥሩ ሥራ መሥራት የጀመሩበት በአንዳንድ ቤተክርስቲያናት ወጣቱ ትዉልድ ከእናት ቤተክርስቲያን ጋር እንዲተዋወቅ በክርስቲያናዊ ሥነምግባር እንዲታነፅ በተለይ በአዲስ አበባ ባሉ አድባራት የሰንበት ት/ቤቶች የተከፈቱበት ዘመን ነበር፡፡ ከነዚህም መካከል በቀደምትነት የሚታወቀው የምስካየ ህዙናን መድኃኒያለም ቤተክርስቲያን ውስጥ የተጀመረው የተምሮ ማስተማር ሰንበት ት/ቤት ተጠቃሽ ነው፡፡ ነገር ግን በእነዚህ ዓመታት ደገሞ የምንፍቅና ትምህርቶች በአውሮጳውያን ተፅዕኖ አድራጊነት በእምነት ነፃነት ስም ብዙ ሚሲዮናዉያን ወደ ሀገሪቱ የገቡበት እና በተለያዩ ማታለያዎች ብዙዎችን የጠለፉበት አሳዛኝ ዘመንም ነበር፡፡ በዚህም በዘመኑ የነበሩ የሰ/ት/ቤት ተማሪዎች የጠፉትን በመፅሐፍ ቅዱስ ጥቅስ በመከራከር ለመመለስ ባደረጉት ሙከራ የመጀመሪያ የመናፍቃን አዳራሾች እራት ሆነው ቀርተዋል፡፡ በብዙ ሰ/ት/ቤቶች የነበሩ የመጀመሪያ መስራቾች ባለማስተዋል ቤተክርስቲያንን በመተው የመናፍቃን አዳራሾችን ተቀላቅለዋል፡፡ ከውጭ የሚመጡት ሚሲዮናውያን በሥነ ልቦናና የሥነ መለኮት ትምህርት የተማሩ ስለነበሩ የእኛ ጀማሪዎች በሥነ ልቦና ብስለት ከእነዚያ የተሻሉ አልነበሩም፡፡ የቤተክርስቲያንን ተምህርትም በአግባቡ ያልተማሩ ገና ጀማሪዎች ስለነበሩ ገና በለጋ ዕድሜያቸው የደረሰባቸውን የመናፍቃን የጥቅስ መዥጎድጎድ ሊቋቋሙት አልተቻላቸውም፡፡ በዚህም ለተወሰኑ ዓመታት ቤተክርስቲያንን በማገልገል የቆየው “ሐይማኖተ አበው”ም የእነዚህ የሌሎች የእምነት ድርጅቶች የሥውር ዓላማ ማስፈፀሚያ “በኩር” በመሆን በቤተከርስቲያን ውስጥ የተጠለለ ምንፍቅና አራማጅ ማኅበር ሆኖ አረፈው፡፡ ቤተክርስቲያን “መታደስ” አለባት በማለት የቤተክርስቲያን መሰረት የሆነውን ዶግማና ቀኖናዋን በማፍረስ ሌላ የአውሮጳ ቤተእምነት ዶግማና ቀኖና ወደ ተዋህዶ ቤተከርስቲያን አሾልኮ ለማስገባት ከፍተኛ ጥረት ያደረገ የ“በኩር” የውስጥ ፀረ-ቤተክርስቲያን ነው፡፡

በ1950ዎቹና በ1960ዎቹ የነበሩት የአውሮጳ ቤተእምነቶች በኢትዮጵያ የነበራቸው እንቅስቃሴ ሁለንተናዊ ድጋፍ ይደረግላቸው የነበረው በምዕራብ አውሮጳና በአሜሪካ አማካኝነት ነበር፡፡ ምዕራባውያን ዓለምን አንድ አድርጎ እነርሱ ለሚፈልጉት ዓላማና ተግባር ለማዋል የወደፊት ተግዳሮቶች ብለው በ“ጥናት” ያገኙዋቸው አራት ነገሮች ነበሩ፡፡ እነዚህም፡-

፩ኛ. የቻይናና የሌሎች የሩቅ ምስራቅ ሕዝቦች ባህል አልደፈርስ ባይነትና አልቀላቀል ባይነት

፪ኛ. የሩስያ ሕብረተሰባዊ ርዕዮተ-ዓለም በዓለም መስፋፋት

፫ኛ. የመካከለኛው ምስራቅ የእስልምና ፍልስፍና (የዓለምን ሕዝብ ሁሉ በማንኛውም መንገድ ማስለም የሚል ተግባራዊ እንቅስቃሴ መጀመሩ)

፬ኛ. የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ሐይማኖት በጥቁር ሕዝቦች ሁሉ የነፃነት ምንጭና እናት ሆና መታየት

ነበሩ፡፡

በዚህም ምክንያት ምዕራባውያን እንቅልፍ የነሱዋቸውን አነዚህን ጉዳዮች ከመቃብር በታች ለማዋል የተለያዩ ዕቅዶችና የማስፈፀሚያ ስልቶችን ነድፈው ተግባራዊ ሲያደርጉ ቆይተዋል፡፡ አሁን የእነርሱ እንቅስቃሴን ማተት ስላልሆነ ዓላማችን ቤተክርስትያንን የሚመለከተውን አራተኛውን “ተግዳሮት” በሚመለከት ያቀዱት ዕቅድ የኢትዮጵያን ኦርቶዶክስ ቤተክርስትያን ማጥፋትና በአፍሪካውያን ዘንድ የነበራትን በጐ ስዕል ማጠልሸት ሲሆን የነደፏቸውን ስልቶች ደግሞ ለዘብተኛና የዓለማዊ ኑሮ አመቻች (Facilitators) የሆኑ የምዕራባውያን ቤተእምነቶችን በመፈብረክ ያሉትንም ሉተራዊ ቤተእምነቶች ማጠናከርና በአፍሪካና በተለይም በኢትዮጵያ በስፋት መስበክ፤ ስለ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን ታሪካዊና መፅሐፍ ቅዱሳዊ “ጥናት” በማድረግ ታሪኳን የሚያኮስስ ዶግማና ቀኖናዋን ከጥያቄ ምልክት ውስጥ የሚከት “ጥናታዊ” ድምዳሜ ላይ መድረስ፤ በተቻለ መጠን በራሳቸው በኢትዮጵያውያን አማካኝነት ቀዳሚ ተግባራት እንዲከናወኑ በጥቅማጥቅሞች በመደለል በራሳቸው ሀገር የጥፋት አምባሳደሮች እንዲሆኑ ማመቻቸት፤ ምክንያታዊነትን (Worship of Reason)፣ የገንዘብ ወዳድነትን (Greediness)፣ ለታሪክና ለባህል ግድየለሽነትን (Ignorance to Cultural Values)ና የመሳሰሉትን ባዕድና ለክርስትና ሕይወት እንቅፋት የሚሆኑ ጉዳዮችን በማስረፅ ወጣቱ ትውልድ ለእናት ሀገሩ እሴቶች የማይጨነቅ ለማመን በሰዋዊ ጥበብ ሊገለፅ የሚችል ምክንያት በመፈለግ ከሐይማኖቱ እንዲርቅ በማደረግ እነርሱ ለሚፈልዱት ዓለምን በሉላዊነት (Globalization) አንድ የማድረግ ህልማቸው ጥርጊያ መንገድ ለማዘጋጀት ቤተክርስቲያንን እጅግ ሲታገሏት ኖረዋል፡፡

ምዕራባውያን የተለያዩ በቁጥር ብዛት የሚያታክቱ ነገር ግን አንዳቸውም ቁመንለታል ባሉት ዓላማቸው ዐብይ ለውጥ በአፍሪካ ያላመጡ በአፍሪካ ዕርዳታ ለመስጠት፣ የሕዝቡን ኑሮ ለማሻሻል ወዘተርፈ በሚል ምክንያት በመግባት ዋና አጀንዳቸውን የምዕራባውያንን ለዘብተኛ ቤተእምነቶች እንዲስፋፉ ከፍተኛ ተፅዕኖ ሲያከናዉኑ የቆዩ፤ አሁንም ይህንን ተግባራቸውን እየፈፀሙ ያሉ መንግስታዊ ያለሆኑ ድርጅቶች ይገኛሉ፡፡ ለምሳሌነት ብናነሳ ወርልድ ቪዥን ኢትዮጵያ (World Vision Ethiopia) የሚባለው መንግስታዊ ያለሆነ ድርጅት በተለያዩ የሐገሪቱ ክፍሎች እየተዘዋወረ በዕርዳታ ስም እምነትን በማስፋፋት የቤተክርስቲያን ምዕመናንን በመንጠቅ የሌሎች ቤተእምነቶች አባል እየመለመለ ይገኛል፡፡

አሁን ከላይ ለምሳሌነት ያነሳነው ምዕራባውያን እንዴት በቤተክርስቲያን ህልዉና ላይ ቁማር ሲጫወቱ እንደነበር ለማሳየት ነው፡፡ ይህ ተግባራቸው በ1950ዎቹ የተለኮሰ የሰደድ እሳት እስካሁን ባለመብረድ እራሱን እየወለደ በቤተክርስቲያን የውስጥና የውጭ እሳት በመሆን ለማቃጠል (ለማጥፋት) እየተጋ ይገኛል፡፡ነገር ግን ይህ ሁሉ ችግር በቤተክርስቲያን ላይ ቢከሰትም ቤተክርስቲያን ግን የሲኦል ደጆች አይችሉዋትም ተብሎላታልና እስከ ዘመነ ምፅአት ድረስ ፀንታ ተኖራለች፡፡ 

በዘመነ ኃይለ ስላሴ ቀዳማዊ ብዙ አብያተ ክርስቲያናት የታነፁ ሲሆን የኢትዮጵያ አንድ ዐብይ ጉዳይ የፈታችበት ጥሩ የዲፕሎማሲያዊ ሥራ በመሰራቱ ቤተክርስቲያን ከእስክንድሪያ ተለይታ የራሷ ሊቃነ ጳጳሳት መሾምና የራሷ ፓትርያርክ መሾም የመትችልበት ዘመን የታየበት የራሷ ቅዱስ ሲኖዶስ ያደራጀችበት ዘመን ነበር፡፡

በ1960ዎቹ መጀመሪያ ላይ ሁለተኛው ፓትርያርክ ሆነው የተሾሙት አቡነ ቴወፍሎስ አማካኝነት እያንዳንዱ አጥቢያ ቤተክርስቲያን በሰበካ ጉባኤ እንዲተዳደር በማድረግ የተሻለ አስተዳደራዊ አደረጃጀት የተጀመረበት ነበር፡፡ እንግዲህ ቤተክርስቲያን በዚህ ሁኔታ ላይ እንዳለች ነው ሌላው የቤተክርስቲያን የፈተና ዘመን መጥቶ ድቅን ያለው፡፡ የ1966ቱ አብዮት፣ የሕብረተሰባዊነት ርዕዮተ ዓለም፣ እና ደርግ…

… ይቀጥላል…